Тени за спиной продавца Shadows takana myyjä
Более современный взгляд на все так называемые «трудовые теории стоимости» состоит в том, что да, разумеется, труд в самом широком смысле слова, а также капитал и прочие факторы производства стоимость создают. Uusi näkökanta kaikkien niin sanottujen "työn arvoteoria" on että, kyllä, tietysti, työn laajimmassa merkityksessä, sekä pääoman ja muiden tuotannontekijöiden arvosta luotu.
Когда вы приходите в магазин покупать карандаш, то вместе с продавцом руки за вашими деньгами тянут призраки за его спиной – всех тех, кто участвовал в создании продукта. Kun tulette ostamaan kynä, sitten myyjä luovuttaa rahaa, vedä haamut takana - kaikille, jotka osallistuivat luomiseen tuotteesta. И того, кто лес рубил, и того, кто дерево пилил, и кто вез, и кто грифель изготовил, и кто делал ластик на конце карандаша. Ja joka hakkaa puita, ja mies sahasi puun ja kuka ajo, ja kuka teki kynä ja pyyhekumi, joka teki lopussa lyijykynä. Даже и тот, кто строил и оборудовал магазин, и тот, кто эту модель карандаша придумал, могли бы по справедливости заявить свои права на пару копеек из уплаченной вами цены. Jopa ne, jotka rakennetaan ja varustetaan kauppa, ja joka keksi mallin lyijykynä, voi oikeutetusti vaatia, pari senttiä hinnasta olet maksanut.
Но эдак ваших денег на всех может не хватить! Mutta mainokset kaikki rahat eivät riitä! Не миллионы же платить за какой-то карандаш! Älä maksa miljoonat kuin kynä! Разумеется, нет. Ei tietenkään. Цену в конечном итоге определит баланс спроса и предложения. Hinta lopulta ratkaisee tasapaino tarjonnan ja kysynnän. Без отсутствия платежеспособного спроса по данной цене карандаш продан не будет. Ei ole todellista kysyntää tiettyyn hintaan ei myydä kynä. И все до единого призраки (равно как и ныне действующие лица) останутся без всякой компенсации своих усилий и затрат. Ja jokainen kummituksia (ja nyt toimijat) jää ilman korvausta niiden työtä ja kustannuksia.
Другое дело, что если цена в итоге окажется меньше суммы слагаемых, то никто производить карандаш на таких условиях не будет, за исключением командной системы, где цены устанавливаются искусственно (но это особый случай, требующий отдельного разговора). Toinen asia on, että jos hinta lopulta olla pienempi kuin summa ehdot, kukaan tehdä kynällä sellaisissa olosuhteissa eivät, paitsi johtamisjärjestelmä, jossa hinnat määritellään keinotekoisesti (mutta tämä on erikoistapaus, joka edellyttää erillistä keskustelua.)
Что же касается нормальной экономики, то рынок своей невидимой рукой быстро наведет порядок. Koska normaali talous, markkinat on se näkymätön käsi nopeasti palauttaa järjestyksen. Если спрос на карандаши начнет превышать предложение, цена на них неизбежно пойдет вверх – но это будет сигналом для производителей, что карандашей надо делать больше, а значит, цены рано или поздно снова пойдут вниз, пока не достигнут точки равновесия. Jos kysyntä kyniä alkaa ylittää tarjonnan, hintaa näille väistämättä nousevat - mutta se signaalin valmistajat, kyniä täytyy tehdä enemmän, mikä tarkoittaa, että ennemmin tai myöhemmin hinnat laskevat taas kunnes ne saavuttavat tasapainon pisteen. И напротив, если предложение превысит спрос, то карандаши подешевеют, у производителей пропадет стимул к повышенному производству, и они будут снижать расходы, увольнять рабочих и так далее – пока цены снова не поднимутся до минимально приемлемого уровня. Toisaalta, jos ehdotus ylittää kysynnän, halvempi kyniä, tuottajat menettivät kannustin lisätä tuotantoa, ja ne saavat aikaan säästöjä, irtisanovat työntekijöitä ja niin edelleen - kunnes hinnat nousevat jälleen alin hyväksyttävä taso.
Но все это сугубо классические, теоретические построения. Mutta kaikki tämä on puhtaasti klassinen, teoreettisia konstruktioita. В реальной жизни все обстоит гораздо сложнее. Oikeassa elämässä asiat ovat paljon monimutkaisempia. Цены имеют странное обыкновение «приклеиваться» к товарам и в реальных ситуациях замедленно реагируют на колебания спроса и предложения. Hinnat on outo tapa "keppi" tavaroihin ja todellisissa tilanteissa hidas reagoimaan vaihteluihin kysynnän ja tarjonnan.
Да и карандаш – так ли он прост, как кажется? Kyllä, ja kynä - niin onko se niin yksinkertaista kuin miltä se näyttää? Идею выбрать этот продукт (но не призраков!) для иллюстрации я позаимствовал у одного из главных пророков монетаризма Милтона Фридмана («Свобода выбора»), а тот, в свою очередь, – у американского писателя и экономиста Леонарда Рида. Ajatus valita tuotteen (mutta ei kummituksia!) Jotta kuva I lainattu yksi suurimmista profeetoista monetarismia Milton Friedman ("Freedom of Choice"), joka puolestaan - amerikkalainen kirjailija ja taloustieteilijä Leonard Reed. «Меня зовут карандаш, и ни один человек не знает, как меня сделать» – так начал свою новеллу Рид. "Nimeni on kynä, eikä kukaan osaa tehdä minulle" - niin alkoi romaaninsa Reed.
Действительно, вглядитесь в этот элементарный, казалось бы, продукт – смогли ли бы вы в своей дачной мастерской выпилить именно такой деревянный цилиндр? Todellakin, katsokaa tätä yksinkertaista, näennäisesti tuote - Voisitko pystyä minun shop näki huvila on puinen sylinteri? А как произвести идеальный по размерам грифель, как вставить его в деревянный цилиндр? Miten tehdä täydellinen kokoinen lyijykynällä, kuinka aseta se puinen sylinteriin? Как сделать железное кольцо, которое будет держать маленький ластик, а сам ластик сможете изготовить – опять-таки точно такого размера, как надо? Miten rauta rengas, joka pitää pientä pyyhekumi, pyyhekumi, ja hän pystyy tekemään - jälleen yhtä suuri kuin haluat? Нет, ну если жизнь, конечно, на это положить, можно, наверно, и научиться… Но без широко поставленного разделения труда производить карандаш, причем рентабельно, чтобы и стоил доступно и прибыль приносил, было бы невозможно. Ei, no, jos elämä on, on tietenkin laittaa, sinulla täytyy olla ja oppia ... mutta ei hyvin lavastettu työnjako tuottaa kynä ja kustannustehokas, ja kustannuksia on saatavilla, ja voitto tulee, se olisi mahdotonta.
В сравнении с карандашом нефть и газ – вещь достаточно примитивная. Verrattuna kynän öljy ja kaasu - aivan alkeellinen. Но роль энергоносителей в мировой экономике, скажем прямо, несколько выше… То есть просто полностью вся наша жизнь от них зависит (что опасно). Mutta energiaverkkojen asema maailmantaloudessa, suoraan sanoen hieman enemmän ... Tämä on aivan täysin koko elämämme riippuu niistä (joka on vaarallinen). Есть, наверно, неизвестная нам пока точка на графике повышения цен на бензин, после которой производство двигателей внутреннего сгорания теряет смысл – автомобили перестанут продаваться. On luultavasti meille tuntemattomia kunnes piste kuvaajassa nousu bensiinin hinta, jonka jälkeen tuotantoa polttomoottorien ole järkevää - autoja enää myydä. Но это значит, что страны-потребители нефти резко уменьшат закупки этого энергоносителя. Mutta tämä tarkoittaa, että öljyä kuluttavien maiden vähentää huomattavasti Myydessään tämän energialähteen. Россия и страны ОПЕК в этом случае немедленно вынуждены будут понизить цены на продаваемую ими нефть – и баланс снова восстановится, будет нащупана цена, минимально приемлемая для производителя и максимально возможная для потребителя. Venäjän ja OPEC-maat, tässä tapauksessa on välittömästi alentaa öljyn hinta on myyty - ja tasapaino on taas palautettu, tuntuvat hinnan, pienin hyväksyttävä tuottajalle ja mahdollisimman kuluttajalle.
Опять же это – теория. Tämä on jälleen - teoria. А на практике цены на нефть и газ упорно идут вверх, ведь в своем реальном выражении, с учетом общей инфляции, они еще не догнали цены 70-х годов, когда в результате ближневосточной войны и арабского бойкота они подскочили сразу на 400 процентов. Mutta käytännössä öljyn ja kaasun kova tulossa, koska hänen reaalisesti ottaen huomioon yleisen inflaation, ne eivät ole vielä kiinni hinnalla 70, kun Lähi-idän sodan ja arabimaiden boikotti, he heti hyppäsi 400 prosenttia.
С другой стороны, цены эти уже так высоки, что заставляют искать альтернативные источники энергии, и они, в общем-то, уже найдены. Toisaalta, hinnoin ovat jo niin suuri, että ne pakottavat etsimään vaihtoehtoisia energiaa, ja ne, yleisesti, on todettu. (Водород, солнечные батареи, ветряные мельницы да и та же ядерная энергетика, в конце концов.) Единственная проблема – переход на серийное производство и массовое использование пока еще слишком дорог – все еще дешевле продолжать сжигать нефть и газ. (Vety, aurinkopaneelit, tuulimyllyt ja sekin on ydinenergia, lopulta.) Ainoa ongelma - siirtyminen massatuotantoon ja massan käytössä, kunnes se on liian kallista - silti halvempaa kuin edelleen polttaa öljyä ja kaasua.
Кстати, помните знаменитое выражение Менделеева, что топить газом – все равно, что ассигнациями? Muuten, muistan kuuluisa ilmaisua Mendeleev, jonka lämpö kaasu - on sama kuin seteleitä? (Опять наша сквозная тема, не так ли – про сжигание денег?) Так вот, с сегодняшних позиций кажется, что он погорячился. (Jälleen meidän monialainen kysymys, eikö - noin polttaa rahaa) Eli näillä näkymin näyttää siltä, että hän innostui. Или устарел. Tai vanhentunutta. А может, наоборот, заботился о будущем? Tai päinvastoin, oli huolissaan tulevaisuudesta? Предвидел такой момент, когда запасы газа подойдут к концу и мы за голову схватимся. Ennusti jolloin kaasuvarat päättyy ja me tarttui hänen päänsä. Наступит какой-то предел, после которого сжигание газа утратит всякий смысл, всякую полезность. On tulee rajan, minkä jälkeen palamisen Maakaasun sisällyksetön, yhtään hyötyä.
Баланс между минимально приемлемой ценой для производителя и максимально возможной для продавца (опять же на самом пределе) – это, как правило, не одна конкретная цифра, а некая маржа, некий разброс цифр, попадающих в просвет, в перекрестье между максимальными и минимальными ожиданиями. Tasapaino pienin hyväksyttävä hinta tuottajalle ja suurimman myyjän mahdollisuudesta (jälleen raja) - tämä ei yleensä tietty määrä, mutta tietty liikkumavara, leviäminen numeroiden pudota lumen, on risteyksessä välillä suurimman ja pienimmän odotukset.
Тут мы вплотную подошли к одному трудно произносимому и не очень удачному термину. Tästä pääsemme lähelle puhunut yksi vaikeaa eikä kovin onnistunut aikavälillä. Но если у вас стойкое отвращение ко всяким заумным словам (я, например, его разделяю), то пропустите их мимо ушей – вернее глаз. Mutta jos sinulla on vastenmielisyys kaikenlaisia vaikeaselkoista sanoja (esim. olen samaa mieltä hänen kanssaan), antaa ne kuuroille korville - tai pikemminkin silmään.
Звучит это так: « предельная (или маржинальная) полезность ». Kuulostaa näin: "marginaalinen (tai raja-) hyöty." Смысл: есть предел полезности – и товара, и услуги, и, как ни странно, капитала и даже денег. Merkitys: on raja apuohjelma - sekä tavaroiden ja palvelujen, kumma kyllä, pääoma ja jopa rahaa. И вот там, «на полях», в предельных зонах, происходит взаимодействие спроса и предложения и определяется цена. Ja siellä, "marginaali" ja reuna-alueiden, vuorovaikutus kysynnän ja tarjonnan määritellä hintaa.
И вот экономисты понапридумывали разные способы, как попытаться все это объяснить неспециалистам. Ja ekonomistit ponapridumyvali erilaisia tapoja yrittää selittää maallikolle.
Например, парадокс воды и брильянта. Esimerkiksi paradoksi veden ja timantteja. Как такое возможно, что блестящие камушки – брильянты – стоят так дорого, а вода – совершенно необходимая для жизни вещь – так дешево? Kuinka on mahdollista, että kiiltävät kivet - timantit - ovat niin kalliita, ja vesi - ehdottoman välttämätöntä elollisen - niin halpaa?
Ответ: воды так много, что граница ее полезности теряется в речных и озерных глубинах (а также в небесах, откуда выпадают снег и дожди). Vastaus: Vesi on niin paljon, että rajan sen käyttökelpoisuus on menetetty joen ja järven syvyyden (samoin kuin taivaassa, jossa lumi ja sade). В то время как брильянты, хоть и обслуживают некую эксцентричную, весьма смутной необходимости, потребность («лучшие друзья девушки»), тем не менее являются редкостью, и их мало, предел их вот он, очевиден всем, надо очень много добавить брильянтов, выбросить на рынок, чтобы цена сильно упала. Vaikka timantit, vaikka jotkut palvelevat eksentrinen, melko epämääräinen välttämätön edellytys ("tytön paras ystävä"), mutta ne ovat harvinaisia, ja harvat ovat ne, niiden raja tässä se on, selvää kaikille, meidän täytyy lisätä paljon timantteja, heittää markkinahinta selkäsaunan. И главное – все понимают, что это крайне маловероятно. Ja mikä tärkeintä - jokainen ymmärtää, että on erittäin epätodennäköistä. Ведь предельная полезность – в значительной степени вещь психологическая, как и почти все, что касается денег. Itse rajahyödyn - on pitkälti psykologinen juttu, kuten melkein kaikki rahasta.
Есть, конечно, и другое объяснение парадоксу: изготовление брильянтов требует больших расходов и усилий – вот они и стоят дорого. On tietenkin toisen selitys ristiriita: tuottaminen ruutua vaatii suuren kustannusten ja vaivaa - niin, että ne ovat kalliita. А расходы на воду совершенно незначительны, вот и стоит она ерунду. Ja kustannukset vedestä täysin mitätön, ja se on sen arvoista roskaa.
Впрочем, не вижу особого противоречия между двумя. En kuitenkaan näe paljon ristiriidassa näiden kahden välillä. Читали ли вы роман советского писателя-фантаста Александра Беляева «Продавец воздуха»? Oletko lukenut romaanin Neuvostoliiton tieteiskirjailija Alexander Belyaev "myyjä ilmaa?" Там некий злодей придумал технологию, как из атмосферы кислород выкачивать. On roistona keksitty tekniikkaa, kuten happea ilmasta pumpun. Так что вскоре должно было оказаться, что этого газа не хватает, – и вот тут-то и выясняется, что этот товар полезнее и дороже любых драгоценностей – и люди, и государства готовы платить за него любую цену. Niin pian oli havainto, että kaasu ei riitä - ja se oli silloin, ja käy ilmi, että tämä tuote käyttökelpoisempi ja kalliimpaa kuin mikään jalokiviä - ja kansa ja hallitus ovat valmiita maksamaan mistään hinnasta.
И, кстати, попробуйте-ка кислород «изготовить» в серийных масштабах. Ja muuten vain yrittää happea "valmistaa" tuotantoa mittakaavassa. Как бы не оказалось, что процесс этот сложнее и затратнее огранки бриллианта. Ei väliä kuinka käy ilmi, että tämä prosessi on vaikeaa ja kallista timanttileikattu.
А воду делать из кислорода и водорода – тоже дорогостоящее дело! Mutta saatettavan veden hapen ja vedyn - liian kallista puuhaa! Да и сколько раз уже в наше время приходилось наблюдать, как в условиях стихийных бедствий вода начинает продаваться почти по цене золота, если не брильянта. Ja kuinka monta kertaa omissa ajoissa huomannut, niin luonnonmullistusten vesi alkaa myydään kullan hinta on lähes, ellei timantti. Это уже не предельная полезность, а крайняя нужда! Tämä ei ole rajahyödyn ja kipeästi!
Предельные крайности фермера Боба Raja ylilyöntejä maanviljelijä Bob