Волшебная веревочка процента Magic-Rope prosenttia

Однажды в 90-е годы один яркий и хорошо образованный российский политик спорил со своими оппонентами в дискуссионной передаче Би-би-си. Kerran 90 vuodessa, valoisa ja hyvin koulutettu venäläinen poliitikko oli väittäen hänen vastustajansa on kiistanalaista siirtoa B-BBC. Он критиковал шоковую терапию Гайдара, доказывая, что реформу можно было провести по-другому, мягче. Hän arvosteli Gaidarin n shokkihoitoa, väittäen, että uudistus voitaisiin järjestää eri, pehmeämpi. Что бы вы конкретно сделали иначе? Mikä erityisesti tekisit toisin? – спросили оппоненты. - Kysytyt vastustajat. Политик принялся перечислять возможные шаги и их последовательность и, наконец, сказал, что принял бы меры по борьбе с инфляцией и ограничению безработицы. Poliitikko alkoi luetella mahdolliset vaiheet ja niiden järjestys, ja lopulta kertoi ryhtyä toimenpiteisiin hallitsemaan inflaatiota ja rajoittaa työttömyyden. И то и другое сразу? Molemmat kerralla? – переспросил кто-то, как мне показалось, с довольно ехидной интонацией. - Joku kysyi miten tunsin, jossa melko ilkikurinen sävy.

Политик взвился. Poliitikko on noussut. Ах, вот как, так мы говорим как профессиональные экономисты, тогда ладно, сейчас я вам объясню… Начался спор, насыщенный профессиональными терминами. Voi, että on kuin, niin sanomme ammatillisia ekonomistit, niin hienoa, nyt kerron ... riita alkoi, täysi ammattilainen termejä.

Интересно, подумал я, значит, в разговоре с экономистами приходится признавать, что бороться и с инфляцией, и с безработицей одновременно очень трудно, если вообще возможно. Mietin sitten, että keskustelun ekonomistit ovat myöntäneet, että taistelua inflaatiota ja työttömyyttä samalla on hyvin vaikeaa, ellei mahdotonta.

К тому времени, два года проведя в газете «Файнэншл таймс», я уже понаслышке знал об этой проблеме. Tuolloin, joka vietti kaksi vuotta sanomalehden "Financial Times", tiedän omakohtaisesti ongelmasta. Встречал и термин «кривая Филипса», которым оперировали спорящие в радиопрограмме. Met ja termi "Phillipsin käyrä", joka on toiminut radio-ohjelman riita. Но на этот раз я решил разобраться досконально и полез в американский учебник экономики. Mutta tällä kertaa päätin tutkia perusteellisesti ja kiipesi amerikkalainen oppikirja taloudesta.

Нашел там соответствующий рисунок и разочаровался. Löysin sen sopiva kuva ja pettyneet.

Он показался мне ничем не примечательным, графически мало интересным, теряющимся среди десятков других. Hän vaikutti minusta mukavalta, visuaalisesti kiinnostavana, menetti muun kymmeniä muita. Так, очередная, скучная кривая. Siten säännöllinen, tylsä ​​käyrä. И только со временем я понял, насколько он интересен, узнал, сколько копий вокруг него сломано в истории мировой экономики. Ja juuri ajoissa tajusin kuinka mielenkiintoista on, sain selville kuinka monta kopiota hänen ympärillään rikki historiassa maailmantalouteen.

График этот нарисовал в 1958 году новозеландец по имени Олбан Вильям Филипс. Tämä piirretty kuvaaja vuonna 1958 uusiseelantilainen, jonka nimi on William Phillips Olba. На основе изрядного количества статистических данных он наглядно показал, что между инфляцией и безработицей существует связь – причем обратная. Perusteella melkoisesti tilastotietoja, hän osoitti, että vuosina inflaation ja työttömyyden, on yhteys - ja takaisin. Чем выше инфляция, тем меньше безработица, и наоборот! Korkeampi inflaatio, vähemmän työttömyyttä, ja päinvastoin! А так как стабильность цен, уровень инфляции могут регулироваться через количество денег в обществе (см. предыдущую главу), то открытие Филипса имело далекоидущие последствия для деятельности центробанков, для всей так называемой монетарной политики. Ja kuten hintavakaus, inflaatio voidaan ohjata rahamäärän yhteisön (ks. edellinen kohta), avaaminen Phillips oli kauaskantoisia seurauksia toimintaan keskuspankkien kaikki ns rahapolitiikkaa.

В увязке с теорией Кейнса кривая Филипса показывала, что при увеличении денежной массы в обращении и снижении учетной ставки кредитного процента можно реально снижать и безработицу. Yhdessä keynesiläisen Phillipsin käyrä osoitti, että nousu rahan tarjonnan ja laskemalla korkoja luoton korko voi todella vähentää ja työttömyyttä. И напротив, если ставку повышать, то можно затормозить инфляцию, четко понимая при этом, чем это чревато – ростом безработицы. Kääntäen, mikäli määrä nostettiin, on mahdollista hidastaa inflaatiota, ymmärtämisen samaan aikaan, ja seuraukset - työttömyyden. То есть получалось, что это как бы два сообщающихся сосуда: надавишь на жидкость в одном – поднимается уровень в другом, и наоборот. Eli näyttää siltä, ​​että se on ikään kuin kahden viestivän alusta: paine nesteen yhden - tason nousu muissa, ja päinvastoin. А снизить и то и другое сразу – никак невозможно. Pieneneminen sekä heti - melko mahdotonta.

Казалось, что впервые можно даже научно измерить, какой эффект то или иное конкретное действие Центробанка может иметь. Vaikutti siltä, ​​että ensimmäistä kertaa voit jopa tieteellisesti mitata, mikä vaikutus tällä tai kyseisen toiminnan keskuspankki voi olla. Тянешь за один кончик веревочки – снижается безработица (но растет инфляция), тянешь за другой – происходит обратное. Vedä kärki köysi - työttömyyden väheneminen (mutta inflaation kiihtymistä), vedät muiden - päinvastoin. Волшебство, да и только! Magic, ja lisää! И вот, мягко, аккуратно потягивая то за один конец, то за другой, можно вроде бы поддерживать в экономике оптимальное равновесие, обеспечивая тем самым лучшие условия и для роста и для общественного благосостояния. Ja sitten, varovasti, varovasti siemaillen sen toisessa päässä, sitten perään voi tuntua säilyttää optimaalinen tasapaino taloutta, mikä antaa paremmat edellytykset kasvun ja sosiaalisen hyvinvoinnin.

Кривая Филипса очень понравилась политикам – им показалось, что появился надежный инструмент управления экономическими процессами и удовлетворения избирателей. Phillipsin käyrä todellakaan halunnut poliitikot - ne näyttivät ilmestyvän luotettava työkalu taloushallinnon ja tavata äänestäjiä.

Волшебная веревочка, как выяснилось, и другие сложные вещи вроде бы умеет делать. Taika köysi, kuten on käynyt ilmi, ja muut hankaluuksia näyttävät pystyä tekemään. Например, повышение ставки процента обычно ведет к повышению и курса национальной валюты по отношению к другим. Esimerkiksi korkojen nousu yleensä johtaa kasvun ja kansallisen valuutan vasten. А это иногда хорошо, а иногда не очень, если страдают экспортеры, у которых падают продажи. Ja se on joskus hyvä ja joskus ei, jos kyseinen viejät, joiden myynti on laskussa. К тому же более высокий процент тормозит деловую активность и рост курса акций, увеличивает число банкротств. Lisäksi suurempi osuus hitaan taloudellisen toiminnan ja nousevat pörssikurssit lisää konkurssien määrä. А процент низкий может обернуться резким ускорением инфляции. Pienempi osuus voi johtaa jyrkkä inflaation kiihtyminen. То есть опасный инструмент, острый, но если пользоваться им с умом, осторожно, внимательно следя за количеством денег, индексами инфляции и деловой активности (а также и безработицы), можно научиться тонко подстраивать все эти сложные, взаимоувязанные механизмы. Se on vaarallinen työkalu, terävä, mutta jos käytät sitä viisaasti, varovasti, huolellisesti katsomassa rahaa, inflaation indeksit ja yritysten (ja työttömyys), voit oppia hienosäätää kaikkia näitä monimutkaisia, toisiinsa liittyviä mekanismeja.

Помимо всего прочего, кривая Филипса сильно повысила градус самоощущения макроэкономистов. Lisäksi Phillipsin käyrä huomattavasti lisääntynyt aste itsetuntoa macroeconomists. Предмет их исследований стал наконец-то приобретать конкретные черты, казалось, что обществу становится очевидней полезность их работы. Kohteena tutkimus oli viimeinen hankkia erityispiirteitä, näytti siltä, ​​että yhteisö on ilmeistä hyötyä työstään. Кто-то даже в порыве восторга сказал: наконец-то экономика, причем не микроэкономика, занимающаяся деятельностью отдельных отраслей и предприятий, а экономика с приставкой «макро» доказала, что она стала подлинной наукой. Joku on puhkeamisen innostusta sanoi: vihdoinkin taloutta eikä mikrotalouden käsitellään toimintaan yksittäisten toimialojen ja yritysten sekä talouden etuliite "makro" on osoittanut, että siitä on tullut todellinen tiede. Потом выяснится: слегка погорячились… Sitten se kääntyy pois: hieman hätäinen ...

Но в 60-е годы показанные кривой Филипса зависимости подкреплялись жизнью и казалось, так будет всегда. Mutta 60 vuotta näkyy Phillipsin käyrä riippuu tukee elämää ja ajattelin, tulee aina olemaan.

Кстати, помните, в главе «Пощечина в кредит» говорилось о том, как каждый из нас, беря кредит в банке или погашая его, увеличивает или уменьшает количество циркулирующих в обществе денег? Muuten, muista, että luvussa "Slap luotolla" puhui siitä, miten kukin meistä, ottamalla pankkilainan tai takaisinmaksuun sen suurentaa tai pienentää määrää kiertävän rahan paikkakunnalla? То есть мы все тоже участвуем в описанных Филипсом процессах – они зависят от нас! Eli olemme myös mukana prosesseissa kuvataan Phillips - ne luottaa meihin! Но в еще большей степени жизнь населения напрямую зависит от ставки процента. Mutta vielä enemmän elämää väestöstä on riippuvainen koroista. (В России зависимость эта пока еще выражена не ярко, но уверяю вас – все впереди!) (Venäjällä tämä riippuvuus ei ole vielä selkeästi ilmaistu, mutta vakuutan teille - kaikki edessä!)

Центробанк определяет ее для коммерческих банков, одалживающих у него деньги. Keskuspankki määrittelee sen liikepankeille jotka lainaavat rahaa häneltä. Этот показатель определяет затем (хотя и не напрямую) стоимость кредита, который предлагают банки своим клиентам – и бизнесу, и потребителям. Tämä indikaattori mittaa myöhemmin (tosin ei suoraan) luoton hintaan että pankit tarjoavat asiakkailleen - sekä yrityksille ja kuluttajille.

То есть если Центробанк повысит свою ставку (борясь с инфляцией), то это должно отразиться и на потребителях – больше в месяц придется платить. Eli jos keskuspankki nostaa sen hintaa (taistelu inflaatiota), sen pitäisi vaikuttaa myös kuluttajaa - enemmän kuin kuukausi maksaa. Если он ее, наоборот, понизит, то есть надежда, что и коммерческий банк даст поблажку или, по крайней мере, не станет зверствовать еще более, задирая цену своего кредита. Jos hän sen sijaan, alempi, toivotaan että liikepankit antaisi hemmottelua, tai ainakin, ei käyttäydy väkivaltaisesti vieläkin, nostamalla hintaa luottoa.

То есть, гася кредит, мы вершим двойное благо – и деньги в обороте страны уничтожаем, тем самым помогая стабильности цен, и себя избавляем от тяжкого бремени… С другой стороны – а как без него, без кредита, обойтись… Да и без нас – другие желающие все равно найдутся. Eli ojentaen lainaa, me tehdään kaksinkertainen hyöty - rahan liikkeeseen ja tuhota maan, mikä auttaa hintavakautta, ja vapauttaa itsensä sekä raskaan taakan ... Toisaalta - ja ilman sitä, ilman luottoa, ei ... Ja me - toiset haluavat edelleen olemassa.

Все эти принципы работают в любой рыночной экономике, но по-разному. Kaikki nämä periaatteet toimivat markkinataloudessa kaiken kaikkiaan, mutta eri tavoin. Например, в России кредитно-финансовая система еще только развивается. Esimerkiksi Venäjällä, luotto-ja rahoitusjärjestelmä on vasta kehittymässä. Наличность составляет гораздо большую долю денежной массы в обращении. Cash on huomattavasti enemmän rahan tarjontaa liikkeellä. Коммерческие банки меньше зависят от Центробанка, а потому волшебная веревочка в его руках работает слабо или вообще не работает. Kaupalliset pankit ovat vähemmän riippuvaisia ​​keskuspankkia, vaan siksi, taika köysi kädessään on heikko tai ei toimi. Гораздо более эффективное воздействие на состояние дел он может оказывать с помощью так называемых валютных интервенций – скупая рубли за валюту или наоборот. Paljon tehokkaampi vaikutus tilanteesta, hän voi olla kanssa ns valuuttainterventioista - ostamalla ruplaa kovaan rahaan tai päinvastoin. Механизм все тот же: покупаешь рубли – растет его курс, продаешь – курс опускается. Mekanismi on sama: buy ruplaa - lisäämällä sen vaihtokurssin myynti - kurssi jätetään pois. Возможность воздействия, впрочем, не безгранична, несмотря на то даже, что Россия накопила огромные валютные резервы. Kyky vaikuttaa, ei kuitenkaan ole rajaton, vaikka myös, että Venäjä on saavuttanut valtavan valuuttavarannon. Все дело в том, что курс рубля в большой степени определяется ролью поставщика нефти и газа и металла, которую играет Россия в мировой экономике, очень сильна зависимость от чужих «дядей» – центробанков развитых стран Запада, прежде всего США. Tosiasia on, että kurssi on paljolti roolia toimittajan öljyn ja kaasun ja metallien pelataan Venäjän globaalissa taloudessa on erittäin vahva riippuvuus toisten "setä" - keskuspankit kehittyneiden länsimaiden, lähinnä Yhdysvaltoihin. То есть не прямо, так косвенно волшебная веревочка все равно работает и в России, только концы ее в чужих руках. Se ei ole oikea, niin välillisesti, köysi taika toimii edelleen Venäjällä, mutta se päättyy vääriin käsiin.

На потребительском же уровне неразвитость кредитной системы приводит к тому, что россияне вынуждены одалживать деньги под невероятно высокие проценты. Samalla tasolla jälkeenjääneisyyden kulutusluottojen järjestelmä johtaa siihen, että venäläiset on pakko lainata rahaa erittäin korkeat korot. В Англии, например, о таких не слыхали со времен 70-х, когда «кривая Филипса» вдруг перестала работать. Englannissa Esimerkiksi ole kuulunut sen jälkeen 70-luvulla, kun "Phillipsin käyrä" yhtäkkiä lakkasi toimimasta.

Главные странности начались после ближневосточной войны 1973-го, когда в результате арабского эмбарго резко выросли цены на нефть. Tärkeimmät erityispiirteet sota alkoi sen jälkeen Lähi-idässä 1973, seurauksena arabien kauppasaarto voimakkaasti öljyn hintojen nousuun. А нефть ведь не просто продукт, а базовый. Ja koska öljy ei ole vain tuotetta, ja pohja. Дороже нефть, значит, дороже керосин и бензин, а эти субстанции движут всей экономикой, в том числе и транспортируя потребительские товары и продукты питания – значит, все они должны подорожать. Kallis öljy tarkoittaa enemmän kerosiinia ja bensiiniä, ja nämä aineet ajetaan koko taloudelle, myös kuljettaa kulutustavaroiden ja ruoka - niin kaiken pitäisi arvostaa.

1973 год дал такой резкий скачок инфляции, что его, казалось, не остановить волшебной веревочкой. 1973 antoi jyrkästi hypätä inflaatiota, jota se ei näytä estävän taika köyttä. Вернее, если решиться совсем уже задрать процентную ставку в небеса, то эффект будет – инфляция остановится. Sen sijaan, jos päätät täysin tyriä korko on taivaaseen, niin vaikutus on - inflaatio pysähtyy. Но ведь понятно, что, согласно Кейнсу и Филипсу, и безработица достигнет опасных высот… А такого избиратель терпеть не станет! On kuitenkin selvää, että mukaan Keynes, ja Phillips ja työttömyys saavutti vaarallisen korkeaksi ... Ja tämä äänestäjä ei seiso!

И вот в 70-е годы явился миру новый, невиданный и неведомый экономистам страшный зверь, которого назвали «стагфляцией» – от скрещения двух зверей известных, но ранее никогда не спаривавшихся – инфляции и стагнации (что в переводе с английского означает «застой»). Ja 70 vuotta maailma oli uutta, ennenkuulumatonta ja tuntematon ekonomistit kauhea peto, jota kutsuttiin "jäykkyyttä ja inflaatiota" - from risteyksessä kahden eläimen tiedossa, mutta koskaan ennen astutusta - inflaatio ja pysähtyminen (joka käännetään Englanti tarkoittaa "pysähtyneisyyden") . И рост экономический замедленный, вялый, и инфляция высокая, и безработица – тоже. Ja talouskasvun hidas, hidas, ja inflaatio on korkea, ja työttömyys - liikaa. То есть все самое худшее из разных экономических миров. Se on pahin talouden eri maailmoissa. Кривая Филипса говорит нам, что такого быть не может, а вот ведь как: не может, а есть. Phillipsin käyrä kertoo, että tämä ei voi olla, ja tässä miten: voi ei, niin on.

Некоторое время правительства и их экономические советники пребывали в растерянности. Jonkin aikaa hallitus ja niiden ekonomistit olivat sekaannusta. Но потом появились Рональд Рейган и Маргарет Тэтчер, которые опирались на «чикагскую школу», так называемых монетаристов, и прежде всего Милтона Фридмана. Mutta sitten tuli Ronald Reaganin ja Margaret Thatcherin, joka vetosi "Chicago School" ns monetarists, etenkin Milton Friedman. А те предлагали отказаться от прежних рецептов, поскольку новая болезнь требовала и новых методов лечения. Ja he tarjosivat luopumaan vanhoja reseptejä, kun uusi tauti ja tarvitaan uusia hoitomenetelmiä. Надо для начала куда решительнее дернуть за волшебную веревку, за тот ее конец, который ударяет по инфляции. On välttämätöntä alkaa päättäväisesti vetää taika köyden päähän se, joka iskee inflaatio. (Это, конечно, далеко не единственное, к чему сводится содержание так называемой рейганомики. Наверно, важнее в ней – резкое сокращение государственного вмешательства в экономику и сокращение налогов.) Но людям запомнились прежде всего немыслимо высокие процентные ставки. (Tietenkään tämä ei ole ainoa asia, joka vähentää sisältö ns Reaganomics. Ehkä vielä tärkeämpää on - voimakas lasku valtion puuttumista talouteen ja veronkevennykset.), Mutta ihmiset muistavat ensimmäisen käsittämätöntä korkeat korot. Пятнадцать процентов и выше – да где это видано! Viisitoista prosenttia tai enemmän - mutta missä olette nähneet! (Мы с вами, правда, знаем, где такие проценты и сейчас считаются нормой.) Но тогда британское правительство делало, что могло, чтобы облегчить страдания – налоговыми льготами, например, когда выплаченные проценты вычитались из причитающегося с вас налога. (Olemme kuitenkin tietävät, mistä nämä korot katsotaan nyt normi.) Mutta sitten Britannian hallitus tekivät mitä ne voisivat lievittää kärsimystä - verokannustimet, kuten korkoja vähennetään verosta sinua.

В общем, потерпели и выжили. Yleensä kärsinyt ja selviytyi. А стагфляция была побеждена. Jäykkyyttä ja inflaatiota hylättiin. С помощью вроде бы Кейнса и Филипса, но несколько по-другому. Näennäisesti Keynes ja Phillips, mutta hieman eri tavalla. А чтобы как-то объяснить знаменитую кривую, ее развернули горизонтально. Ja jotenkin selittää kuuluisa käyrä sen unfurled vaakasuunnassa. Породив всякие шутки насчет того, как еще больше «окривел этот Филипс». Aiheuttavat kaikenlaisia ​​vitsejä siitä, miten lisää "tässä okrivel Phillips."

Но все равно его работы вошли в историю как немалое достижение экономической мысли. Mutta silti hänen työnsä väheni historiaan merkittävänä saavutuksena taloudellisen ajattelun. Равно как и еще одна кривая, вызвавшая не меньше, а еще больше споров и очень полюбившаяся поклонникам рейганомики. Sekä toinen käyrä, joka aiheutti yhtä paljon tai jopa enemmän ristiriitoja ja on rakastettu fanit Reaganomics. Большим поклонником этого простого, колоколообразного рисунка до самого конца своего президентского срока оставался и президент Буш-младший. Big fani yksinkertaisia, kellomainen malli lopussa toimikautensa, ja jäi presidentti Bush.

Называется она «кривая Лаффера». Sitä kutsutaan "Laffer käyrä". Хотя некоторые говорят, что называть ее так несправедливо. Vaikka jotkut sanovat, että kutsua niin epäreilua. Поскольку ее якобы открыл на несколько столетий раньше арабский мыслитель и экономист Ибн Хальдун. Koska se muka avasi useita vuosisatoja ennen arabien filosofi Ibn Khaldun ja taloustieteilijä.