Не всё то золото, что шуршит Non todo é ouro que rustling
История чека в маленьком городке вполне могла показаться вам слишком абсурдной, чтобы всерьез считать ее примером из жизни денег. Historia da selección nunha cidade pequena pode moi ben lle parece absurdo máis para considerar seriamente como un exemplo da vida de diñeiro. Что за чушь, в самом деле, какой-то дядя явился незваным гостем, потом исчез, оставив после себя какой-то сомнительный финансовый документ, не имеющий, видимо, никакого обеспечения, и вот жители города почему-то начинают вполне успешно пользоваться им как деньгами. Que tontería, en realidade, un home era un intruso, e despois desapareceu, deixando atrás un documento financeira precaria que non ten, aparentemente, ningunha garantía, e que os habitantes da cidade moi ben, por algún motivo comezan a usalo como un diñeiro. В реальности же ничего такого не бывает? En realidade, nada diso ocorre?
Бывает. Isto acontece. Что-то подобное произошло совсем недавно – не в Америке, а на Ближнем Востоке. Algo semellante aconteceu recentemente - e non en América e no Oriente Medio.
Незваным «дядей» в данном случае был президент Ирака Саддам Хусейн, который, утратив контроль над курдами на севере страны, оставил им «в наследство» свои иракские динары. "Tío" Uninvited neste caso foi o presidente de Iraq Sadam Hussein, que, perdendo o control dos kurdos no norte do país, deixou-os con "herdou" os seus dinares iraquís.
Курдистан отделила от Ирака не разлившаяся река, а незримая граница, проведенная США и Великобританией, которые в 1991 году, после первой войны в Персидском заливе, объявили этот район «защищенной зоной». Separada do Curdistán iraquí non derramar o río, ea fronteira invisible, realizado Estados Unidos e Gran Bretaña, que, en 1991, despois da primeira Guerra do Golfo, declarou a área de "área protexida". Американские и британские самолеты, постоянно летая над этой демаркационной линией, не допускали в Курдистан иракские войска. Avións estadounidenses e británicos, sempre voando sobre a liña de delimitación que non permite que as tropas iraquís no Curdistán.
В результате курды получили что-то вроде неполной, странной, но независимости. Como resultado, os kurdos teñen unha especie de incompleta, raro, pero a independencia. Были созданы местные органы власти, проводились выборы. Foron creados por eleccións municipais foron realizadas. Даже флаг и государственный гимн были определены, хотя их никто в мире и не признал. Mesmo a bandeira eo himno nacional foron identificadas, aínda que ninguén no mundo non o recoñeceu. Ополчение «пешмерга» выполняло роль вооруженных сил, была и своя полиция, и суды и так далее. A milicia "Peshmerga", interpretou o papel das forzas armadas, e era a súa policía e tribunais e así por diante. Но вот своих денег у Курдистана не было. Pero aquí está o diñeiro no Kurdistán non era.
Осталась, правда, куча бумажек с портретом «дяди», которого курды страстно, всем народом, ненавидели. Esquerda, dereita, unha morea de papeis con un retrato do "tío", que os kurdos apaixonadamente, todas as persoas odiaban. (Было за что: Саддам уничтожал их целыми деревнями, травил горчичным газом, явно презирал, считая расово неполноценными.) (Foi por que: Sadam destruíu súas aldeas enteiras, envelenados con gas mostaza, claramente desprezado, pensando racialmente inferiores.)
Празднуя освобождение, некоторые горячие курдские парни принялись было устраивать костры из бумажек с отвратительным им портретом. Conmemorando a liberación dalgúns caras quentes kurda comezou a organizar os lumes estaban fóra de anacos de papel co seu retrato nojento. Но старейшины их остановили. Pero foron parados polos anciáns. Погодите, эти фантики могут нам еще пригодиться, сказали они. Agarde un minuto, estes involucrar poden aínda ser útil, eles dixeron. Сугубо временно, конечно, придется еще ими попользоваться. Puramente temporal, por suposto, eles aínda teñen que pedir prestado. Пока не обзаведемся собственной валютой. Non está mobilidade con súa propia moeda.
Но нет ничего более постоянного, чем временное. Pero non hai nada máis permanente ca temporal. «Дядины» денежки оставались в обороте в Курдистане до самого свержения Саддама в 2003 году. Diñeiro "tío" mantívose en circulación no Curdistán ata o derrubamento de Sadam en 2003.
Причем в основной, арабской, части Ирака была проведена денежная реформа и напечатаны новые банкноты, а прежние – выведены из оборота. Ademais, no inicio, árabe, Iraq era parte dunha reforma monetaria e impresas as notas novas e vellas - fóra de produción.
Таким образом, курды больше десять лет пользовались официально не существующими деньгами! Así, os kurdos teñen gozar máis de dez anos, oficialmente non existe diñeiro!
И как пользовались? E usaron? Очень успешно. Moi funcionou. В Курдистане сложилась странноватая, но по-своему здоровая экономика. No Kurdistán non foi raro, pero na súa propia economía saudable. По крайней мере, в сравнении с саддамовским Ираком, курдские районы явно процветали – особенно после 1996 года, когда прекратились междоусобицы, а ООН стала выделять им пропорциональную часть средств из фонда «Нефть в обмен на продовольствие». Polo menos, en relación a Iraq de Saddam Hussein, as áreas kurdas claramente prosperou - especialmente despois de 1996, cando o conflito cesou, ea ONU ten que aloca-los á parte proporcional do fondo de "petróleo por alimentos". Это позволяло в значительной степени компенсировать последствия довольно жесткой экономической блокады, которую устроило курдам багдадское правительство. Isto permitiunos en gran parte a compensar os efectos moi duro bloqueo económico, que organizou os kurdos goberno de Bagdad.
В итоге не было недостатка в товарах, активно шло строительство, открывались новые фермы, небольшие и средние фабрики, магазины, кафе и рестораны. Como resultado, non había escaseza nos bens pasados para construír activamente, abriu novas granxas, fábricas pequenas e medianas empresas, tendas, cafés e restaurantes. Оставленные «дядей» деньги великолепно работали, в то время как в Багдаде и других иракских городах еда и товары первой необходимости распределялись по карточкам, люди ходили голодными. Abandonado "tío" traballou moito diñeiro, mentres que en Bagdad e outras cidades iraquís, alimentos e bens esenciais racionados, as persoas pasaban fame.
Конечно, у Саддама было великолепное оправдание – международные санкции. Por suposto, Sadam era unha gran escusa - sancións internacionais. Вдобавок курды получали международную помощь. Ademais, os kurdos recibir axuda internacional. Всё так, но свою роль играли и деньги: прежняя, отмененная Саддамом валюта выполняла эту роль в Курдистане полноценно, имея полную свободу отражать баланс спроса и предложения, измерять труд и стоимость. Todo iso é certo, pero o seu papel foi xogado e diñeiro: o vello, aboliu a moeda de Sadam é cumprir ese papel plenamente no Curdistán, con total liberdade para reflectir equilibrio entre oferta e demanda, medir o traballo e custo. В то время как за пределами «защищенной зоны» был установлен госконтроль над ценами, ужесточались командные методы и все равно не удавалось избежать свирепой инфляции. Aínda que fóra da "zona protexida" foi establecido o control estatal sobre os prezos, ampliando métodos de mando e aínda non puido escapar dunha inflación violenta.
Новые динары Саддама были «деревянными» – их ни на что официально обменять было нельзя. Dinares novos Sadam eran "de madeira" - non importa o que a súa cambio formal era imposible. (А «черный рынок» оценивал их во много раз меньше номинала.) (A "mercado negro" prezo-los moito menos do valor de cara.)
В Курдистане динары-призраки, официально отмененные, свободно конвертировались в доллары и фунты, в турецкие лиры и так далее на любом углу – то есть в обменных пунктах. No Curdistán pantasma Dinar oficialmente cancelado libremente convertidos en dólares e libres, a lira turca, e así por diante en calquera ángulo - é dicir, nas casas de cambio. Некоторый дефицит денежной массы помогал сдерживать инфляцию, поддерживать стабильность цен – подобно тому, как золотой стандарт в свое время делал это в первой половине ХХ века. A falta de diñeiro axudaron a conter a inflación a estabilidade de prezos, - así como o patrón ouro na época fixo na primeira metade do século XX.
Обменивались друга на друга в Курдистане и динары – старые на новые, и обратно. Trocado por outro no Kurdistán e dinares - antigo para o novo, e viceversa. Начали с соотношения один к одному. Nós comezou cunha proporción de 00:59. А закончили в 2003-м тем, что за один «ненастоящий» давали 300 «настоящих», имеющих официальное хождение. E rematou en 2003 por mor dun "fake" dar 300 "real" coa circulación oficial. Каков триумф для курдов и каков парадокс для экономистов! O que un triunfo para os kurdos eo que é un paradoxo para os economistas!
Как же надо было называть эти удивительные деньги? Como eu tiven que chamar ese diñeiro sorprendente? Курдскими – никак, с таким портретом и соответствующими надписями – невозможно. Kurdo - En calquera caso, co retrato e as etiquetas axeitados - é imposible. Иракскими – тоже, Багдад от них отрекся. Iraq - o mesmo que Bagdad negouse lles.
И так появилось в истории денег это странное словосочетание – «швейцарский динар». E así non había diñeiro na historia desta frase estraña - "Dinar suízo". Почему швейцарский? Por que a Suíza? А потому, что эти банкноты были в Швейцарии напечатаны. E por que estas notas foron impresas en Suíza.
Курдам очень нравилось называть доставшиеся им динары именно «швейцарскими» – по аналогии со швейцарским франком, имеющим репутацию чуть ли не самой прочной и стабильной валюты мира. Kurdos desexa chamalos herdado Dinar é "Suíza" - por analoxía co franco suízo, teñen unha reputación de case moeda máis sólida e estable no mundo.
Это пример, как община (почти государство, причем не такое уж маленькое – примерно 3–4 миллиона человек) может длительное время совсем неплохо обходиться самыми странными деньгами, ничем не обеспеченными и не подкрепленными, вообще юридически не существующими. Este é un exemplo de como a comunidade (sobre o estado, e non tan pequeno - preto de 3-4 millóns de persoas) pode ser moi bo por un longo tempo, facer o máis estraño diñeiro, sen ricos e sen soporte, xeralmente non son legalmente existir. Если есть на то ясно и решительно выраженная воля общества. Se hai a clara e forte expresión da vontade da sociedade. Еще одно доказательство того, что в действительности деньги – в человеческих головах, а не в монетах, не банкнотах и не деревянных палочках. Outra proba do feito de que, en realidade, o diñeiro - na mente das persoas, non nas moedas non, contas e varas de madeira. Дело материальных символов – помогать измерять и фиксировать трансакции, а также регистрировать накопление стоимости. No caso de símbolos materiais - para axudar a medir e rexistrar a transacción e rexistrar o valor acumulación. Но вера в силу этих символов непременно должна быть прочной. Pero a crenza no poder destes símbolos debe necesariamente ser forte.
Поэтому-то, наверно, сразу и не задался эксперимент с другими франками – уральскими, несмотря даже на то, что их рождение имело вроде бы официальное благословение московского правительства. É por iso que, se cadra, non inmediatamente preguntou experiencia con outros Franks - Ural, a pesar do feito de que o seu nacemento tiña semella unha bendición oficial do goberno de Moscova. В тот момент российской истории – в самом начале 90-х годов – острая нехватка наличности грозила парализовать экономическую жизнь, да и жизнь вообще. Naquel momento da historia de Rusia - 90 - unha aguda escaseza de diñeiro ameazou paralizar a vida económica, ea vida en xeral. И вот товарищество «Уральский рынок» в Екатеринбурге решило печатать свои собственные деньги – для того, чтобы было чем платить зарплату, пособия и так далее. E agora unha asociación, "mercado Ural", en Ekaterinburg decidiu imprimir o seu propio diñeiro - para ter algo para pagar salarios, beneficios e así por diante. Выбрали слово «франки» – в честь тех же знаменитых швейцарских тёзок. Nós escolleu a palabra "Franks" - en homenaxe aos mesmos famosos homónimos suízos.
Многие считают, что таким образом оказывалась поддержка витавшим в воздухе идеям уральской независимости. Moitos cren que ese apoio estaba flotando no aire coas ideas de independencia dos Urais. Ведь валюта, безусловно, важнейший признак государственности. Ao final, a moeda é certamente a máis importante característica dun estado. Выполнены уральские франки были капитально, с девятью уровнями защиты, что наводило на мысль о далеко идущих и долговременных амбициях. Franks Urais foron realizadas é completo, con nove niveis de protección, o que suxire un ambicións de longo alcance e longo prazo. Для того чтобы детские пособия некоторое время платить, можно было обойтись чем-нибудь попроще и подешевле. Co fin de pensións para pagar por un tempo, podería facer algo máis simple e máis barato.
И, кстати, в 1993 году на протяжении нескольких месяцев, также при одобрении президента Ельцина, Уральская республика формально существовала. E, por certo, en 1993, por varios meses, e coa aprobación do presidente Yeltsin, Ural república formalmente existiu. Потом Ельцин передумал и республику своим указом запретил. Entón, el cambiou de idea e Yeltsin asinou un decreto prohibiu a república. Сразу стало ясно, что большого будущего нет и у уральской валюты. El inmediatamente se tornou claro que hai un gran futuro e moeda Ural. Хотя одно время она явно приносила некоторую пользу, немного помогая решить великую российскую проблему дефицита наличности. A pesar de unha soa vez, é claramente trouxo algunhas boas, outras axudando a resolver o gran problema de fluxo de caixa de Rusia déficits.
Просто какое-то повторение на новом уровне удивительного «безмонетного периода» русской истории, когда уже в поздние «зрелые» средние века на Руси вдруг исчезли монеты. Só unha repetición nun novo nivel de "período de coinless" marabilla da historia rusa, cando xa é tarde no "maduro" en Rusia, a Idade Media desapareceu de súpeto moedas. Крупные выплаты производились слитками серебра или золота, но для покрытия повседневной торговли денег не было, и общины стали снова возвращаться к бартеру и примитивным заменителям денег вроде беличьих шкурок. Grandes pagamentos eran feitos de prata ou ouro en barra, pero para atender o comercio diariamente non era diñeiro, ea comunidade unha vez volver ao primitivo escambo e substitutos do diñeiro, como peles de esquilo. Только ли татары были в этом повинны? É só os tártaros foron os culpables? Историки до сих пор спорят на этот счет. Os historiadores aínda están discutindo sobre o tema. Равно как и о том, кто виноват в нехватке наличности, в возрождении бартера и появлении эрзац-денег в 90-е годы ХХ века… Así como sobre quen é a culpa pola falta de diñeiro no renacemento do escambo e da urxencia dun Ersatz diñeiro en 90 anos do século XX ...
Ведь это к тому времени относится оригинальное явление – превращение «безнала» в «нал» стало источником немалых и регулярных доходов для немалого числа людей. É hora de aplicar o fenómeno orixinal - a transformación de "compensación" no "cash" tornouse unha fonte de ingresos considerable e regular por un número considerable de persoas. Обратите внимание: рубль, вроде бы теперь свободный и конвертируемый, снова пытался выстроиться в иерархию – в виде наличности он стоил ощутимо больше, чем лежа на счету в банке. Nota: o rublo, agora parece ser unha libre e convertible, unha vez máis estaba tentando aliñar-se na xerarquía - en forma de diñeiro custa significativamente máis que deitado nunha conta bancaria.
Но, подводя итоги, были ли деньгами уральские франки? Pero, resumindo, sexa en diñeiro Franks Urais? В некоторой, не очень значительной степени. Para algúns, non tanto. В другой исторической ситуации им могла быть уготована иная, более славная судьба, но на Урале 90-х они успели недолго побыть лишь неким отдаленным подобием английских деревянных «тэлли». Nunha situación histórica diferente, eles poderían estar preparado para un destino diferente, máis glorioso, pero nos Urais, a década dos 90 tiveron unha curta estadía só algúns semellanza lonxe de inglés de madeira "Tally". В самом конце века они еще раз попытались вернуться в экономический оборот, компенсируя опять-таки проблемы с ликвидностью на промышленном предприятии. A finais do século que unha vez máis tentou volver ao ciclo económico, unha vez máis a compensación problemas de liquidez na empresa industrial. Но это уже было больше похоже на фарс – уральские франки закончили жизнь с жирным штампом: «талоны на питание». Pero foi máis como unha farsa - a vida Franks Ural terminou cun selo audaz de "food Stamps".
А вот сертификаты, боны и специальные «чеки» советского времени были в большей степени настоящими деньгами, чем их обычные, официальные «коллеги». Pero os certificados, cupóns e especiais "cheques" da era soviética foron o diñeiro máis real do que o seu habitual, o funcionario "compañeiros". Советский рубль потому не мог именоваться полноценной валютой, что ему не разрешали измерять спрос и предложение и служить инструментом ценообразования. O rublo soviético, porque non podería ser chamado dunha moeda de pleno dereito, que non tiña permiso para medir a oferta ea demanda e os prezos como unha ferramenta. Отсюда уже следовало и поражение в других денежных правах, включая и способность конвертироваться в доллары и другие СКВ. A partir de aí seguiu a derrota doutros dereitos económicos, incluíndo a capacidade de ser convertido en dólares e en moeda estranxeira.
Денежные суррогаты Внешэкономбанка и Внешпосылторга свои функции выполняли исправно. Diñeiro substitutos Vneshposyltorg Vnesheconombank ea súa función foi realizado correctamente. Магазины «Березка» снабжали отличным ассортиментом товаров советских загранработников, согласившихся вернуть государству часть своей валютной зарплаты. Tendas "Birch" deu unha gran variedade de mercadorías traballadores soviéticos no estranxeiro, o Estado acordou devolver unha parte do seu salario monetario. Но и тут нельзя было обойтись без иерархии. Pero aquí era imposible de facer sen unha xerarquía. Сначала существовали три категории сертификатов: с синей полосой – для совграждан, трудившихся в соцстранах, желтой – в развивающихся, и совсем без полосы, высшей, самой заветной категории – для тех, кому было оказано высшее доверие: представлять СССР во враждебном капиталистическом окружении. Primeiro, hai tres categorías de certificados: cunha franxa azul - para sovgrazhdan que traballaban nos países socialistas, amarelo - no desenvolvemento e completamente sen a banda, os maiores, as categorías máis cobizadas - para os que se fan suprema confianza: para representar a URSS nun cerco hostil capitalista.
Есть, правда, и более грубое объяснение такой системы – тех, кто работал в капиталистическом изобилии, надо было сильнее мотивировать – чтобы не поддавались всяким соблазнам. Hai, con todo, e máis que unha explicación aproximada do sistema - os que traballaron na abundancia capitalista, debería ser máis motivados - non ceder ás tentacións de todo tipo. Кроме того, сдаваемая ими валюта была элементарно более ценной для государства, вот за нее и давали больше реальных благ. Ademais, venderon a moeda foi máis valioso para o estado fundamental, polo tanto, para ela, e deu valores máis realistas. Возможно, все три соображения принимались в расчет. Quizais os tres consideracións son tidos en conta.
Так или иначе, но разные сертификаты выстраивались строго по ранжиру и имели, соответственно, очень разную стоимость на «черном рынке». Dunha forma ou outra, pero diferentes certificados foron construídas rigorosamente por orde de tamaño, e tivo, polo tanto, custos moi diferentes para o "mercado negro".
В середине 70-х все три категории заменили на одинаковые «чеки Внешпосылторга», которые на чеки вовсе не были похожи, такое название, видимо, дали им, не найдя других. A mediados dos anos 70, todas as tres categorías foron substituídos polo mesmo "cheques Vneshposyltorg", que comproba non eran semellantes, este nome parece dar a eles, non atopando os outros. Поражало, что даже копейки печатались на бумаге, чеканить отдельные монеты было, видимо, накладно. Impresionado que nin un centavo impreso en papel, algúns acuñar moedas foi probablemente caro. Да и как их тогда называть? E como eran chamados? Алтыном, резаном, куной? Altyn, cortando Kunoy?
Замена, впрочем, была фальшивой – были введены соответствующие коэффициенты для различных по ценности валют: совсотрудник в Ираке мог получить, например, за свою номинальную зарплату почти в пять раз больше, чем его коллега в Польше или ГДР. Substitución, con todo, era unha farsa - foron introducidos coeficientes correspondentes a diferentes valores de moedas: sovsotrudnik en Iraq podería comezar, por exemplo, os salarios nominais é case cinco veces maior que a súa contraparte, en Polonia ou a República Democrática Alemá. В какой мере все эти чеки и сертификаты были деньгами? Ata que punto estas comprobacións e certificados foron o diñeiro? Превосходя нормальный, общий советский рубль по своей покупательной способности и обеспечивая баланс спроса и предложения в замкнутой общине загранработников, они не могли, тем не менее, полноценно выполнять другие денежные функции. Superando o normal, o rublo soviético en xeral o seu poder de compra e un mellor equilibrio entre oferta e demanda nunha comunidade pechada de traballadores no exterior, eles non poderían, sen embargo, para desempeñar cabalmente as outras funcións de diñeiro.
Зарплаты высчитывались в так называемых «инвалютных рублях». Os salarios foron calculados os chamados "rublos de cambio." А вот это уже было по-своему прогрессивное, обогнавшее свое время начинание, поскольку в реальности, физически, таких рублей не существовало вообще. Pero foi xa no seu propio progresivo, á fronte da súa empresa o tempo, porque, en realidade, fisicamente, de rublos tales non existen. Они были лишь единицей измерения особо ценных трансакций – с заграничными партнерами по торговым и другим обменам. Eles eran a única unidade de medida de alto valor operacións - con socios estranxeiros do comercio e outros intercambios. Когда инвалютным рублям надо было материализоваться для выплат, они делали это в форме либо той или иной иностранной валюты, либо, как в случае с совзагранработниками, в этих самых псевдочеках или сертификатах. Cando os rublos de cambio tivese se materializado de pagar, eles o fixeron baixo a forma dunha moeda estranxeira, ou, como no caso de sovzagranrabotnikami, nestes psevdochekah máis ou certificados.
Отсюда и курс: девяносто инвалютных копеек за доллар США. Así, a taxa de: noventa céntimos de moeda estranxeira por dólar estadounidense. Откуда отсюда? Onde a partir de aquí? С потолка… Do teito ...
Два мира – реальных денег и денег административных – не могли отделиться друг от друга, им надо было взаимодействовать. Dous do mundo - o diñeiro real e diñeiro administrativa - non poderían ser separados uns dos outros, eles tiveron que interactuar. Для этого им нужен был посредник, как бы переводчик. Para iso, precisa dun mediador, como o intérprete. Инвалютный рубль во всех своих формах и был таким посредником. En moeda estranxeira rublos en todas as súas formas e foi un mediador. Но деньгами в полном смысле слова его считать нельзя. Pero o diñeiro no pleno sentido das súas palabras non poden ser considerados.
Есть еще один вид бумажных, тоже ненастоящих денег, которые тоже должны соединить два несовместимых мира. Hai outro tipo de papel, tamén, diñeiro falso, que tamén precisan conectarse dous mundos incompatibles. Это китайские «деньги преисподней» («Hell Money»), широко применяемые при погребениях. Este é diñeiro submundo chinés "» («» Diñeiro Inferno), é amplamente utilizado para enterramentos. Никаких иных функций у них нет. Non hai outras funcións que teñen.
Эта целая многомиллионная индустрия, поскольку китайцы по всему миру покупают и используют их в больших количествах. Esta industria enteira de millóns de dólares, xa que os chineses están en todo o mundo mercar e usalos en grandes cantidades. На банкнотах обозначены цифры – например, 10 миллионов долларов или даже миллиард – это не имеет решающего значения, цена «адских банкнот» определяется прежде всего качеством выделки, а потом уже только номиналом. En notas marcadas con números - por exemplo, US $ 10 millóns ou billóns - non é crítica, o prezo de "Notas inferno" é determinada principalmente pola calidade da vela, e entón só o valor de cara. Их сжигают в специальных печах, и считается, что они попадают вместе с умершим в преисподнюю, где ему должны либо определить наказание за грехи, либо назначить к перевоплощению, либо отправить в рай. Elas son queimadas en fornos especiais, e crese que eles caen xuntos co falecido para o submundo onde deberá determinar o castigo para o pecado, ou para nomear unha reencarnación, ou enviar o ceo. Видимо, предполагается некоторый элемент коррупции в преисподней, коли эти деньги могут помочь в загробной жизни облегчить участь. Ao parecer, presume-se algún elemento de corrupción no submundo, o diñeiro pode axudar a aliviar a situación de vida tras a morte. Но, возможно, они покупают и некие бестелесные удовольствия. Pero quizais eles están a mercar e algún pracer desencarnado.
Эти загробные деньги, без сомнения, являются и товаром и символом, но совсем не в монетарном, не финансовом смысле слова. Ese diñeiro submundo, sen dúbida, son unha mercadoría e un símbolo, pero non no sentido monetario, non fiscal.








































